Strikkatrøye for mann

Velbrukt strikkaplagg i mørkeblått og ubleika tynt ullgarn. Nedst er det eit 26 cm lyst felt i glattstrikk, med fire cm vrangbord (to rette to vrange), avslutta med to riller. Mønsteret er striper med lus, kvar lus sett saman av fire masker. Ermane er strikka utover og sydd til bolen.  Åttebladsroser nedst på ermane, avslutta med ein dobbel flettekant. Ryggbreidde er 54 cm, høgde 60 cm, armlengde 52 cm, armvidde 22/15 cm og skulderbreidde er 26 cm. Trøya er sydd saman i sidene og saumane er bretta til kvar si side og sydd til trøya med kastesting. Kanta rundt hals og framme (ikkje på det lyse feltet) med burgunderraudt stoff (grovt lerretsvove ullstoff). I ryggen er trøya lappa med ein ullstoffbit 8 x 7 cm. Restar av hekter/maljer. - Slike randete trøyer kan ein spora attende til midten av 1800-talet. Draktforskaren og etnologen Gunvor Ingstad Trætteberg skriv at dei rosespøta trøyene på Sotra kom med jekteskipparar frå Hardanger og Fjordane kring 1850. På Tysnes er slike trøyer å sjå på foto frå 1870-åra. Trøyer som ikkje er opne framme skal vera ei eldre form. Det lyse feltet vart frå fyrst av brukt under buksa, seinare opp or buksa også. Dette har nok vore ei trøye til stasbruk og som etterkvart er blitt redusert til kvardagsbruk. I boka Fanatrøyer (Eide forlag, 1998) kan du lesa meir om slike flotte trøyer.

Bringeklut med brei bord av perlenett

 

Denne ein gong så staselege bringekluten har ei brei bord av perlenett med rombemønster og Andreaskors inni. Perler i fargane kvit, oker, turkis og grønt. Perlenettet er montert på raudt linstoff (6,5 x 16 cm) som er  skøytt horisontalt i ein boge. Plommeraudt silkeband med grønt og lilla mønster øvst. På yttersidene smale kantar med mønstrete stoff. Eit tre cm breitt vove gullband nedanfor perlenettet. Det grøne ullstoffet er sydd fast med leggsaum (ein raud ulltråd er sydd over med lintråd). Alt er montert for hand rett på baksidestoffet av grovt, lerretsvove linstoff som er falda for hand på to sider og har jare på ei side. Bak perlenettet kan det vera stiva opp med papir. Ytre mål på bringekluten er 22x29 cm. -  Velbrukt bringeklut som har høyrt til den eldre draktskikken med korte overliv. Då perlenettet nyleg heldt på å rasa ut  måtte lintrådendane som perlenettet er sydd med festast ekstra til underlaget.

Bringeklut med bladmotiv

 

Øvst er bringekluten kvara med fløyelsband med rosemønster. Strameiborda på 5 x 14 cm har korssting i flaskegrønt som dannar bakgrunn for perlebroderte blad i ulike fargar. Perleborder oppe og nede med kvite taggar. I midten eit felt på 14,5 x 16 cm av noko som kan vera gyldenlær (dette ser ein på enklete bringeklutar). Rosamønstrete sidefelt, denne type stoff er vanleg i bringeklutar, og kan evt. vera restar etter klutatrøyer som vart brukt frå siste tiåra av 1800-talet. Baksidestoff av flanell, med romber i beige, brunt og lila, dette dannar også ein kant på framsida. Ytre mål på bringekluten er 27 x 28 cm. Denne bringekluten høyrer til den seine folkedrakta. Slike bladmønster er typisk opp mot "nasjonaldrakta", dette ser ein også på selar og belte. Ein er då gått over frå bruk av vernesymbol til reint dekorative element.

Påkosta bringeklut

 

Staseleg bringeklut med dekor av stråperler på raudt ullstoff, 5 x 18 cm. Blå, gull og kvite stråperler dannar tre store Andreaskors og to mindre kvite. Seks rosettar av kvite, turkise og okerfarga småperler. Motivet er ramma inn av to breie vifteforma gullkniplingar og grønt silkeband øvst. Felt med flerfarga tynt ullstoff 14 x 18 cm. Baksidestoff av beige bomullsstoff med smale sikk-sakk striper. Rosamønstrete sidefelt og nedst eit bomullsstoff i paisleymønster, som var eit populært mønster på 1700- og 1800-talet. Ytre mål på bringekluten er 28 x 32 cm. Sidekantar øvst kan evt. vera gjenbruk av eit silkesjal, likeins det stripete ullstoffet. Ein ser lett at dette er ein eldre type bringeklut, med den breie forma og at det er montert for hand rett på bakstykkestoffet. Bringekluten er av kostbart materiale, men relativt rask å sy, i høve til ein del andre bringeklutar.

Enkel og stilrein bringeklut

Bringekluten har øvst ei bord på 14 x 5 cm, med broderi i raudt, lyseblått, orange og svart ullgarn på lin. Linstoffet viser også som ein del av motivet, m.a. som små Andreaskors inni dei tre raude rombene. Teknikk er klostersaum og smøyg. Tettsydde raude border rammar inn broderiet, ein smal raudlilla kant øvst toppar det heile. Små sidefelt av bomullsstoff ved sida av broderiet Det svarte feltet av ullstoff på 14,5 x 22 cm er sydd fast til baksidestoffet (av ubleika, kypertvevd bomullsstoff), med leggsaum: Ein grøn ulltråd er sydd fast med svart lintråd. Baksidestoffet er falda inn for hand, jare nede. Ytre mål er 32 x høgde 25 cm. Det er typisk for Tysnes med smal bord øvst på mange bringeklutar, men at dette er ein eldre bringeklut som er brukt til kort overliv ser ein av den breie fasongen og at bringekluten er montert for hand rett på bakstykkestoffet. Den enkle og stilreine bringekluten er nydeleg utført!

 

Belte med perlenett og ny svart kant

 

Dette kvinnebeltet har perlenett montert på mørk raudt ullstoff. Det er perla frå kortenden, truleg fram og tilbake med ei nål. Perlenettet er så festa til det raude underlaget på kort- og langsidene, evt. på fleire punkt. Gjentakande rapportar (ni heile og to halve) av kvite, gule og grøne romber/Andreaskors. 3/4 cm sølvband og 1,5 cm breitt nytt "satengband" på kantane. Endane er avslutta med eit to cm breitt metallband. Beltet er fôra med ubleika linstoff og er montert for hand. Det måler 9,5 x 85 cm medrekna den svarte kanten som må vera sydd på i nyare tid. Opprinneleg skal det ha vore ein lyseblå silkekant rundt beltet. Beltet er lukka med hekter/maljer og ei stor hekte med lauv, kanskje også av nyare dato. Granskar ein beltet nøye er det ein del perlefeil! Har det kanskje vore perla raskt i dårleg lys? Kven veit, uansett er det eit flott belte!

Valk til Tysneshuve

Frå gammalt har det vore brukt valk inni Tysneshuva, og denne huva vart då også tidlegare kalla valkahuve. Valken må formast slik at han passar til hovudet og sit stødig. I sein tid har det ikkje vore brukt valk inni huva, det gjer at ho heng meir og får eit søkk på toppen. Denne valken er fylt med halm som er fletta i remser og lagt i ein halvsirkel rundt hovudforma. Valken er kledd med linstoff. Indre saum kan vera sydd med maskin. Ytterst er valken fint kasta saman med lintråd, det tyder på at det er ein eldre valk. Halmen er halden på plass med to rader med lange forsting. Valken måler 27x 27 cm og er omlag 2 cm tjukk i midten framme, tynnare mot ytterkantane. Midt på er valken 7 cm høg. - På valkar for skaut er det ein støttekant som blir festa til håret og eit knyteband som blir lagt over støttekanten og knytt oppå hovudet.

Lange spøtasokkar for menn

 

Lange strikka sokkar for menn. Seks cm vrangbord av to rette og tre vrange masker, resten er glattstrikk. Den "firkanta" hælen er forsterka, m.a. med brunt garn. Lengde frå kne til hæl er 58 cm. Sokkane måler omlag 34 cm ved kneet, fotlengde 27 cm. Dei er lappa fleire gonger, både med stopping og påsydde strikka-lappar, desse kan vera frå andre plagg. Såle og tær kan vera strikka på nytt seinare. Dette har nok ein gong vore stassokkar - eller kanskje brudgomssokkar? - uansett så er dei velbrukte over lang tid!! Lappinga er ikkje så finsleg gjort, men har nok gjort sokkane ekstra varme og gode!

Hekla overdelar til linnet

Plagg frå ei tid då ein gjorde seg føre med heimelaga undertøy! Nydeleg heklearbeid som heldigvis er blitt spretta av når stoffet i linnetet var utslitt. To små fuglar er hekla inn midt foran på den 44 cm breie og 20 cm høge overdelen. Selane er 3,2 cm breie. Det er hekla med staver og luftmasker, med små picoter langs kantane.

Denne overdelen til linnet er 43 cm brei og 24 cm høg. Stoffet i nederdelen er spretta av. Det er hekla med staver og luftmasker (rutemønster med tre staver) og med blondeheking langs kantane, også på dei 4 cm breie selane.

 

Bringeklut med bladmotiv

Bringeklut med dekor av bladmotiv, som me kjenner att i utallege variasjoner på bringeklutar, mannsselar og belte frå slutten av 1800-talet, då folkedrakta gjekk mykje ut or bruk. Broderi på stramei (5,5 x 14 cm) med fire blad i ulike farga perler. Botnen er fylt ut med korsstyng i grønt ullgarn. Kvit perlerad oppe og nede, med raude og gyldne perler inni. Kant av raudt ullstoff øverst, dette viser att nedanfor strameiborda også. Svart ullstoff 13,5 x 20,5 cm nedanfor broderiet. Kant av baksidestoffet av ubleika kraftig bomull viser framme. Ytre mål er 28,5 x 28 cm. - Fint handmontert bringeklut som er uvanleg godt polstra. Det rutete sidestoffet har eit innfelt stykke på eine sida, fint utført. På dei fleste bringeklutar er det ein kant av bomullsstoff nederst, den er utelaten her. Metallbanda er ikkje integrert i saumen og kan kanskje  vera sett på seinare. Dei er likevel tidstypiske for bringekluten.

Grønt koneliv med fôr

Klassisk grønt koneliv kanta med svarte fløyelsband med rosemønster og kvite perletaggar innanfor. Band og perler går ikkje heilt saman under ermane, dette var også vanleg på eldre overliv enn dette. Fôret er lagt fint til for hand, og altså ikkje vrangsydd slik ein gjerne ville tenkt i dag. Nede er liv og fôr kasta saman, på tilsvarande overliv i ullstoff er det gjerne sydd på ein liten kant. Overlivet blir lukka med tre par hekter/maljer i livet. Som dei fleste andre eldre overliv er dette i liten storleik: Livvidde 64 cm, høgde midt bak 38 cm, skulderbreidde 11,5 cm, høgde i sida 20 cm og høgde framme til snipp 23 cm. Ryggen smalnar inn nede til 10 cm. 

 

Grønt overliv utan fôr

Grønt koneliv i kraftig ullstoff, utan fôr. Kanta med vovne band med kvite perletaggar innanfor (unnateke ca 3 cm under ermane og 6 cm framme). Overlivet er skona på vranga med rutete, tynt bomullsstoff 4 cm breitt framme, og brunt bomullsstoff 2 cm breitt rundt halsen. Vidde i livet er 71 cm, rygghøgde 39 cm, skulderbreidde 11 cm, høgde i sida 19 cm og høgde framme til snipp er 30 cm. Ryggen smalnar inn nede til 7 cm i livet. Det verkar som slike liv i tjukt ullstoff/vadmål er utan fôr. Saumane er som her ofte lagt fint inntil og kasta over. Maskinsydd kant nede. Bandet er grindvove i raudt ullgarn, omlag 3 cm breitt med blå romber og grøne Andreas-kors. Blå og grøne striper på sidene og kvit kant. Ein rapport er omlag 3 cm. Sjå liknande vove band i forrige innlegg.

 

Grindvove band

 

Grindvove band i raudt og blått ullgarn. Motivet er innramma av blå striper på sidene, og med ein kvit bomullskant på eine sida. Motiv er romber og Andreaskors. Ein rapport er omlag 3,5cm lang. Heile bandet måler 3,9 x 190 cm. Det kan ha vore tenkt til kanting av overliv eller kanskje også til stakkalinning?

Bandet sett frå retta

Bandet sett frå vranga

   

Nydeleg liten bringeklut med hjartemotiv

Nydeleg enkel liten bringeklut som truleg høyrer til den gamle draktskikken med korte overliv. Øverst ein kant av tre cm blå silke, dekka med ein vifteforma gullknipling. Midtfelt av raud ullbrokade 13 x 19/20 cm. Perlebrodert hjarta av gull, blå og blanke stråperler, samt kvite og blå småperler i ulike nyansar. Tre stjerner og små blå rosettar inni hjarta. Ytterst eit metallband. Rosa/lysstripete sidefelt. Baksidestoffet er i same stoff som sidefelta, det er skøytt nederst. Alt er handsydd. Bringekluten måler 29 x 21,5 cm.

 

Grindvove band

Grindvove band i svart, blått og raudt ullgarn. Motiv er vekselsvis blå Andreas-krossar og raude hjarte som er sett saman til firbladsroser. Slike hjarte har ei magisk tyding, og står sjølvsagt også for kjærleik. Bandet måler 104 x 3,2 cm. Ettersom det er merke etter hekter/hemper kan dette ha vore ei stakkalinning. Her ser me rettsida øverst og vrangsida nederst.