Grønt overliv

 

Overliv av tjukt ullstoff/vadmål, med tilbaketrekte sidesaumar. Rygghøgde er 38 cm, breidde over ryggen 40 cm, smalnar inn nede til ni cm. Svarte fløyelsband med mønster i  orange, grønt og blått i hals, framme og rundt heile armhola (men på eldre type overliv går ikkje banda saman under ermane). Metallband innanfor. Skoning/kant av rutete bomullsstoff i livet, med fire krokar til å hekta stakken på. Fôr av kvitt lerret. Det meste er handsaum. Overlivet har vore lukka med hekter/maljer i livet. Dette overlivet høyrer til den seinare folkedrakta.

Bringeklut brodert på både lin og stramei

 

Broderi i raudt, blålilla, grønt, gult og svart ullgarn på linstoff som også viser som kvite innslag i motivet. Borda måler 16 x 6 cm. Teknikk er klostersaum og smøyg. Motiv er romber med greske kors inni. Tettsydde border i fleire fargar rammar inn broderiet, desse er sydd på stramei. I midten eit felt med svart ullstoff 16 x 15,5 cm. Rosastripete sidefelt. Ytre mål  er 28 x 28 cm. Bringekluten verkar handsydd. Baksidestoff av flanell med rombemønster i beige, brunt og lilla. Dette er montert slik at ein kant viser framme. Det spesielle her er at det er nytta både lin og stramei som underlag for broderiet. Bringekluten høyrer til den seinare folkedrakta. 

Halvskjorte med holsaum framme

Halvskjorta av bomull er sett saman av eit langt rektangulært stykke på 82 x10,5 cm og to framstykke på 33 x 18 cm, mesteparten av venstre side manglar. Handsydd smal fald rundt, jare er nytta nede. Krage 35,5 x 5,5 cm med enkel uttrekksaum med rombemotiv, taggar øvst. Ein cm tett striperynking. Denne halvskjorta har ikkje brodert bringelist framme, dette skal heller ikkje ha vore vanleg på gamle Tysnes-skjorter. Her er berre ein fin holfald midt framme.

Trebladshuve til barn

Trebladshuve, truleg dåpshuve. Ei fin huve som er sett saman av både kjøpte- og heimlege materialer. Handsydd med kvit lintråd. Sidestykka, som er 13 cm høge framme og 11 cm breie nede er av stry - eller linstoff, det same kan knytebanda med raudt mønster vera. Midtfelt (5,5/8 cm breitt) av brokade med brosjerte blomar og blad i raudt, grønt og gult på lilla botnen. Vevd band nede med hjarte- og rombemotiv. Raude kantar i silke og brokade. Fôr av lys brun stry eller lin. Dei tradisjonelle huvene av denne typen har vore brukt fleire stader i Noreg på slutten av 1700-talet og byrjinga av 1800-talet. Dei er ofte samansett av fleire typar stoff, dette kunne vera restar av stoff brukt i andre plagg, dette gjev oss informasjon om stofftypar som har vore i bruk.

Svarthuve til kvardags

Stor konehuve av svart tjukt ullstoff/vadmål. Huva består av eit nesten rundt bakstykke og eit fasongskore framstykke. Fôr av grovt ubleika lerret. Vadmål og fôr er sydd saman med maskin, slik at sårkanten (kasta over for hand) er synleg inni huva. Kvara rundt ansiktsopninga med skråklipt svart vadmålslist, svart silkeband på framsida. Svart kant av bomullsstoff i halsen, med løpegang midt bak til ei snor av hamp. Breidde midt bak 37 cm, høgde midt bak 35 cm. Dette har truleg vore meir ei kvardagshuve, ettersom huva har einsfarga fôr, kanten nede er einsfarga svart og har snor av hamp. Men silkekanten langs ansiktsopninga er på plass, dette verkar obligatorisk på dei fleste bevarte huver. Kvit bomullslist manglar, har evt. heller ikkje vore på denne huva pga status som kvardagshuve. At dette er ei seinare huve ser ein både på storleiken og på maskinsaumen.

Bringeklut med bladmønster

Øvst er bringekluten kvara med svart fløyelsband med rosemønster. Strameiborda på 6 x16,5 cm har korssting i grønt ullgarn som dannar bakgrunn for perlebroderte blad i ulike fargar. Perleborder over og under broderiet, samt kvite perletaggar nedst. I midten eit svart ullstoff på 14,5 x 16,5 cm. Lillla rutete og raudblomstrete sidefelt friskar opp bringekluten, det siste er kan henda stoff ein har hatt liggjande. Baksidestoffet av mørk grønt bomullsstoff dannar også ein to cm kant nedst. Ytre mål er 28 x 27/24 cm. Klassisk bringeklut frå siste del av folkedrakta, "figursydd" til smal livlinje. Bladmønster er typisk for denne periden, då ein gjekk meir vekk frå symbolbruk, til rein dekor. 

Bringeklut med store og små kors av stråperler

 

Bringekluten har perlebroderi på raudt, lerretsvove ullstoff 15 x 13/11 cm. Kvite, blå og gyldne stråperler, store blanke perler, samt små perler dannar eit stort gresk kors over eit Andreaskors og munnar ut i fire mindre greske kors. Svart fløyelsband med rosemønster og gullknipling øvst. Små- og storrutete sidefelt, det nedste er heller slurvete montert! Bringekluten er stiva opp med papp. Baksidestoff av brun/beige rutete bomullsstoff. Ytre mål er 22 x 24/21cm.  Bringekluten har høg form og skrår inn nedst, kan difor tidfestast frå siste tiår av 1800-talet. Evt. kan perlebroderiet vera eldre og remontert i ny form. 

Tysneshuve - svarthuve

Tysneshuve av tjukt ullstoff/vadmål, fint sydd og godt bevart. Huva er 38 cm brei og 34 cm høg og består av eit nesten rundt bakstykke og eit fasongskore framstykke, fôra kvar for seg og så sydde saman slik at sårkantane (kasta over for hand) viser inni huva. Fôret i denne huva er av brungrått ullstoff i fiskebeinsmønster, men dette kunne variera mykje. Skråklipt kvit bomullslist er festa (under eit svart silkeband) i ansiktsopninga. Denne kvite lista (som kunne sprettast av og vaskast) var tidlegare av lin og til bestbruk, kan vera rest etter eit underlin på 50 x 50 cm som vart lagt over håret. Då vart det også brukt valk under huva. Nedst er huva kanta med fløyelsband med rosemønster, med eit raudt trekkband til å regulera vidda. Gifte kvinner hadde svart huve med svart kvaring og svart silkeband som vart lagt rundt huva og knytt i nakken. Dette huvebandet er 125 cm langt og 3 cm breitt og har ei hempe med påtredde perler i kvar ende. Det går historiar om at mønsteret til huvene vart laga ved at kona sette seg og huvemønsteret vart rissa etter baken. Og Tysnes-huene vart etter kvart store! Tysneshua, også kalla lurahuve, vart brukt av enkelte eldre kvinner til langt inn på 1900-talet, faktisk opp til 1940-åra. 

Huveband

Detalj av huveband

Frodig bringeklut med flott bakside!

Dekor av perlebroderi på stramei. Kvite, grøne, oker og litt rosa perler dannar ei stor rombe i midten og to litt avkutta åttebladsroser. Ei smal bord med romber nedst. Vifteforma gullknipling nedanfor perlene. Raudt felt med ullstoff på 9 x 18 cm. Det fine perlebroderiet druknar litt i frodige fargar og stripete og stormønstrete sidefelt, men dette er ein bringeklut ein legg merke til! Bringekluten har ytre mål på 28 x 30,5 cm og er handmontert på baksidestoffet av stripete ullstoff, som også viser på sidene og nedst på bringekluten. Baksidestoffet er i ulike bindingar, kanskje stoffet er heimevove? Ein kan undra seg over kvifor åttebladsrosene er litt avkutta, har ein kanskje ikkje hatt meir perler, stoff eller tid? Type rosa stoff på kvar side av perlebroderiet går att på mange gamle plagg. Svarte fløyelsband med rosemønster ser ein på både eldre  og nyare bringeklutar.

Bringeklut med kniplingar og stråperler

Øvst er bringekluten kvara med klassisk svart fløyelsband med rosemønster. Perlebroderi på raudt ullstoff av blå, kvite og gyldne stråperler, samt kvite småperler, store gyldne perler og korte stråperler. Motiv er ei heil og to halve 8-bladsroser og to Andreaskors. Gulknipling med viftemønster over og under perlefeltet. Flaskegrønt ullstoff i midten. Rutete og mønstrete sidefelt av bomullsstoff. Lyst baksidestoff med stripestruktur. Ytre mål er 27 x 32 cm. Bringekluten er montert med maskin og har eit stivt fyll (kan kjennest som vliselin) som heng godt saman med bakstykket. Bringekluten er av ein seinare type, brukt til lange overliv. Men kanskje kniplingane og perlebroderiet er frå tidlegare?

 

Strikkatrøye for mann

Velbrukt strikkaplagg i mørkeblått og ubleika tynt ullgarn. Nedst er det eit 26 cm lyst felt i glattstrikk, med fire cm vrangbord (to rette to vrange), avslutta med to riller. Mønsteret er striper med lus, kvar lus sett saman av fire masker. Ermane er strikka utover og sydd til bolen.  Åttebladsroser nedst på ermane, avslutta med ein dobbel flettekant. Ryggbreidde er 54 cm, høgde 60 cm, armlengde 52 cm, armvidde 22/15 cm og skulderbreidde er 26 cm. Trøya er sydd saman i sidene og saumane er bretta til kvar si side og sydd til trøya med kastesting. Kanta rundt hals og framme (ikkje på det lyse feltet) med burgunderraudt stoff (grovt lerretsvove ullstoff). I ryggen er trøya lappa med ein ullstoffbit 8 x 7 cm. Restar av hekter/maljer. - Slike randete trøyer kan ein spora attende til midten av 1800-talet. Draktforskaren og etnologen Gunvor Ingstad Trætteberg skriv at dei rosespøta trøyene på Sotra kom med jekteskipparar frå Hardanger og Fjordane kring 1850. På Tysnes er slike trøyer å sjå på foto frå 1870-åra. Trøyer som ikkje er opne framme skal vera ei eldre form. Det lyse feltet vart frå fyrst av brukt under buksa, seinare opp or buksa også. Dette har nok vore ei trøye til stasbruk og som etterkvart er blitt redusert til kvardagsbruk. I boka Fanatrøyer (Eide forlag, 1998) kan du lesa meir om slike flotte trøyer.

Bringeklut med brei bord av perlenett

 

Denne ein gong så staselege bringekluten har ei brei bord av perlenett med rombemønster og Andreaskors inni. Perler i fargane kvit, oker, turkis og grønt. Perlenettet er montert på raudt linstoff (6,5 x 16 cm) som er  skøytt horisontalt i ein boge. Plommeraudt silkeband med grønt og lilla mønster øvst. På yttersidene smale kantar med mønstrete stoff. Eit tre cm breitt vove gullband nedanfor perlenettet. Det grøne ullstoffet er sydd fast med leggsaum (ein raud ulltråd er sydd over med lintråd). Alt er montert for hand rett på baksidestoffet av grovt, lerretsvove linstoff som er falda for hand på to sider og har jare på ei side. Bak perlenettet kan det vera stiva opp med papir. Ytre mål på bringekluten er 22x29 cm. -  Velbrukt bringeklut som har høyrt til den eldre draktskikken med korte overliv. Då perlenettet nyleg heldt på å rasa ut  måtte lintrådendane som perlenettet er sydd med festast ekstra til underlaget.

Bringeklut med bladmotiv

 

Øvst er bringekluten kvara med fløyelsband med rosemønster. Strameiborda på 5 x 14 cm har korssting i flaskegrønt som dannar bakgrunn for perlebroderte blad i ulike fargar. Perleborder oppe og nede med kvite taggar. I midten eit felt på 14,5 x 16 cm av noko som kan vera gyldenlær (dette ser ein på enklete bringeklutar). Rosamønstrete sidefelt, denne type stoff er vanleg i bringeklutar, og kan evt. vera restar etter klutatrøyer som vart brukt frå siste tiåra av 1800-talet. Baksidestoff av flanell, med romber i beige, brunt og lila, dette dannar også ein kant på framsida. Ytre mål på bringekluten er 27 x 28 cm. Denne bringekluten høyrer til den seine folkedrakta. Slike bladmønster er typisk opp mot "nasjonaldrakta", dette ser ein også på selar og belte. Ein er då gått over frå bruk av vernesymbol til reint dekorative element.

Påkosta bringeklut

 

Staseleg bringeklut med dekor av stråperler på raudt ullstoff, 5 x 18 cm. Blå, gull og kvite stråperler dannar tre store Andreaskors og to mindre kvite. Seks rosettar av kvite, turkise og okerfarga småperler. Motivet er ramma inn av to breie vifteforma gullkniplingar og grønt silkeband øvst. Felt med flerfarga tynt ullstoff 14 x 18 cm. Baksidestoff av beige bomullsstoff med smale sikk-sakk striper. Rosamønstrete sidefelt og nedst eit bomullsstoff i paisleymønster, som var eit populært mønster på 1700- og 1800-talet. Ytre mål på bringekluten er 28 x 32 cm. Sidekantar øvst kan evt. vera gjenbruk av eit silkesjal, likeins det stripete ullstoffet. Ein ser lett at dette er ein eldre type bringeklut, med den breie forma og at det er montert for hand rett på bakstykkestoffet. Bringekluten er av kostbart materiale, men relativt rask å sy, i høve til ein del andre bringeklutar.

Enkel og stilrein bringeklut

Bringekluten har øvst ei bord på 14 x 5 cm, med broderi i raudt, lyseblått, orange og svart ullgarn på lin. Linstoffet viser også som ein del av motivet, m.a. som små Andreaskors inni dei tre raude rombene. Teknikk er klostersaum og smøyg. Tettsydde raude border rammar inn broderiet, ein smal raudlilla kant øvst toppar det heile. Små sidefelt av bomullsstoff ved sida av broderiet Det svarte feltet av ullstoff på 14,5 x 22 cm er sydd fast til baksidestoffet (av ubleika, kypertvevd bomullsstoff), med leggsaum: Ein grøn ulltråd er sydd fast med svart lintråd. Baksidestoffet er falda inn for hand, jare nede. Ytre mål er 32 x høgde 25 cm. Det er typisk for Tysnes med smal bord øvst på mange bringeklutar, men at dette er ein eldre bringeklut som er brukt til kort overliv ser ein av den breie fasongen og at bringekluten er montert for hand rett på bakstykkestoffet. Den enkle og stilreine bringekluten er nydeleg utført!